Asya ve Avrupa'yı coğrafi olarak birbirinden ayıran İstanbul ve Çanakkale Boğazları, buna karşılık iki kıta arasındaki kültürel, ticari ve askeri geçişler için "köprü" vazifesi görmüşlerdir. Karadeniz ile Akdeniz arasındaki tek bağlantı yolu olan Türk Boğazları, bu stratejik önemleri sebebiyle de tarih boyunca hep büyük güçlerin sahip olmak için uğrunda rekabet ettikleri doğal suyollarından birini teşkil etmişlerdir. Tarihin her döneminde Türk Boğazları ile ilgili olarak yaşanan bu rekabet ve çekişmeler, günümüzde de sona ermemiş ve devam etmektedir. Soğuk Savaş sonrası dönemde, Türk Boğazları ile ilgili en önemli tartışma konusunu Türkiye'nin 1 Temmuz 1994 tarihinde "ulusal", 24 Kasım 1994'te de "uluslararası" olarak yürürlüğe soktuğu "Boğazlar ve Marmara Bölgesi Deniz Trafik Düzeni Hakkında Tüzük" oluşturmuştur. Türk Boğazları Bölgesi'nde trafiği düzenleyerek, seyrüsefer, can, mal ve çevre güvenliğini artırmayı hedefleyen 1994 tarihli yeni Boğazlar tüzüğü ile ilgili olarak Türkiye'ye, yeni tüzüğün 1936 Montreux Boğazlar Sözleşmesi ile ters düştüğü ve Türkiye'nin böyle bir uygulamayı ihtiyaçtan ziyade, petrolün Boğazlar'dan naklini önlemek için yürürlüğe soktuğu şeklinde eleştiriler yöneltilmiştir. "Ateş Yolu / Boğazlar'da Bitmeyen Kavga" isimli bu çalışmamız ile 1994 tarihli yeni Boğazlar tüzüğüne yöneltilen söz konusu eleştiriler, etraflıca ele alınarak incelenmiştir. Bir taraftan yeni tüzüğün hâlihazırda Türk Boğazları'nın hukuki statüsünü belirleyen 1936 Montreux Boğazlar Sözleşmesi ile olan bağlantıları ve bu sözleşmeden kaynaklanan dayanaklarını ortaya koyarken, bir taraftan da tüzüğün bir ihtiyaçtan mı doğduğu, yoksa Bakü-Ceyhan Petrol Boru Hattı'na ağırlık kazandırmak için bir koz olarak mı kullanıldığı sorularının cevabı aranmıştır. Bunu yaparken de konunun daha iyi anlaşılabilmesi için, tarih boyunca Boğazlar Bölgesi'nde "açıklık" ve "kapalılık" arasında yaşanan rekabet özetlenmiş, Boğazlar üzerinde günümüzde de yaşanan rekabet ve çekişmeler aktarılmıştır.
Related
Related
Related
Related